Yangın Güvenliği ve Tabii Afetler

1. Yanma ve Yangın

Yanma için üç unsurun bir arada bulunması gerekir: yanıcı madde, ısı ve oksijen. Buna yangın üçgeni denir. Günümüzde dördüncü unsur olarak zincirleme kimyasal reaksiyon eklenir ve yangın dörtyüzlüsü (tetrahedron) denir. Unsurlardan biri ortadan kaldırılınca yangın söner.

2. Yangın Sınıfları

Dikkat: Elektrik yangını ayrı bir sınıf olarak sayılmaz; önce elektrik kesilir. Enerji altındaki ekipmana su sıkılmaz; CO₂ veya uygun KKT kullanılır. CO₂ iz bırakmadığı için bilgisayar ve elektronik odalarında tercih edilir; kapalı alanda boğulma riskine dikkat edilir.

Sınavda en çok karıştırılanlar

• A katı, B sıvı, C gaz, D metal, F mutfak yağı.
• B, D ve F sınıfı yangına ve elektrik yangınına SU sıkılmaz.
• Gaz yangınında önce vana kapatılır.
• Söndürücü alevin dibine, rüzgâr arkaya alınarak sıkılır.
• Yangında ve deprem sonrasında asansör kullanılmaz.
• Deprem: Çök – Kapan – Tutun. Doğalgaz acil: 187.

Örnek sorular

Doğru bildiğin şıkka dokun; cevabın hemen kontrol edilir. Bu dersin toplam 44 sorusunu uygulamada çözebilirsin.

1. Benzin, mazot, tiner ve yağ gibi yanıcı sıvı maddelerin oluşturduğu yangınlar hangi yangın sınıfına girer ve su ile söndürülür mü?

   1. A sınıfı yangındır, su ile söndürülür
   2. B sınıfı yangındır, su ile söndürülmez (Köpük veya KKT kullanılır)
   3. C sınıfı yangındır, su ile söndürülür
   4. D sınıfı yangındır, yalnızca kum dökülür
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) B sınıfı yangındır, su ile söndürülmez (Köpük veya KKT kullanılır) — Sıvı yanıcı yangınları B sınıfıdır; su yangını yayacağı için kesinlikle kullanılmaz, köpük veya kuru kimyevi toz (KKT) kullanılır. (Yangın Güvenliği Müfredatı)

2. Yanma olayının gerçekleşmesi için gereken unsurlar (yangın dörtyüzlüsü) hangileridir?

   1. Yanıcı madde, ısı, oksijen ve zincirleme reaksiyon
   2. Su, toprak, hava ve ateş
   3. Isı, nem, rüzgâr ve ışık
   4. Duman, alev, kül ve is
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Yanıcı madde, ısı, oksijen ve zincirleme reaksiyon — Yanma için yanıcı madde, ısı, oksijen ve zincirleme kimyasal reaksiyon birlikte bulunmalıdır. (ÖGG Temel Eğitim — Yangın Güvenliği)

3. Odun, kâğıt, kumaş ve plastik gibi katı maddelerin oluşturduğu yangınlar hangi sınıfa girer?

   1. A sınıfı
   2. B sınıfı
   3. C sınıfı
   4. D sınıfı
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) A sınıfı — A sınıfı yangınlar katı (genellikle organik) maddelerin yangınlarıdır. (TS EN 2 Yangın Sınıfları)

4. Doğalgaz, LPG ve propan gibi gazların oluşturduğu yangınlar hangi sınıfa girer?

   1. A sınıfı
   2. B sınıfı
   3. C sınıfı
   4. F sınıfı
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) C sınıfı — C sınıfı yangınlar yanıcı gazların yangınlarıdır; öncelikle gaz akışı kesilir. (TS EN 2 Yangın Sınıfları)

5. Magnezyum, sodyum ve potasyum gibi yanabilen metallerin yangınları hangi sınıfa girer?

   1. B sınıfı
   2. C sınıfı
   3. D sınıfı
   4. F sınıfı
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) D sınıfı — D sınıfı yangınlar metal yangınlarıdır ve özel kuru tozlarla söndürülür; su kullanılmaz. (TS EN 2 Yangın Sınıfları)

6. Mutfaklarda pişirme yağlarının oluşturduğu yangınlar hangi sınıfa girer?

   1. A sınıfı
   2. C sınıfı
   3. D sınıfı
   4. F sınıfı
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) F sınıfı — F sınıfı yangınlar bitkisel ve hayvansal pişirme yağlarının yangınlarıdır; kesinlikle su dökülmez. (TS EN 2 Yangın Sınıfları)

7. Yanan bir maddenin üzerini örterek oksijen ile temasını kesme yöntemine ne ad verilir?

   1. Soğutma
   2. Boğma
   3. Yanıcı maddeyi uzaklaştırma
   4. Zincirleme reaksiyonu kırma
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Boğma — Boğma yönteminde yanan maddenin oksijenle teması kesilir (örneğin battaniye veya köpük ile örtme). (ÖGG Temel Eğitim — Yangın Söndürme Yöntemleri)

8. Elektrik panosunda çıkan yangında aşağıdakilerden hangisi kullanılmamalıdır?

   1. Su
   2. Karbondioksitli (CO₂) söndürücü
   3. Kuru kimyevi tozlu söndürücü
   4. Öncelikle elektriği kesmek
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Su — Su elektriği ilettiği için elektrik yangınlarında kullanılmaz; önce elektrik kesilir, CO₂ veya KKT kullanılır. (ÖGG Temel Eğitim — Yangın Güvenliği)

9. Yangın söndürme cihazı kullanılırken doğru uygulama hangisidir?

   1. Rüzgârı karşıdan alarak alevlerin üst kısmına sıkmak
   2. Rüzgârı arkaya alarak, uygun mesafeden alevin tabanına (dibine) doğru sıkmak
   3. Cihazı yangının ortasına fırlatmak
   4. Pimi çekmeden tetiğe basmak
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Rüzgârı arkaya alarak, uygun mesafeden alevin tabanına (dibine) doğru sıkmak — Söndürücü rüzgâr arkaya alınarak, güvenli mesafeden ve yanan maddenin dibine yönlendirilerek kullanılır. (ÖGG Temel Eğitim — Yangın Söndürücülerin Kullanımı)

10. Duman dolu bir ortamdan kaçarken doğru davranış hangisidir?

    1. Dik durup koşmak
    2. Yere yakın, eğilerek veya emekleyerek ve ağzı ıslak bir bezle kapatarak ilerlemek
    3. Asansörü kullanmak
    4. Kapıları açık bırakarak dumanı yaymak
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Yere yakın, eğilerek veya emekleyerek ve ağzı ıslak bir bezle kapatarak ilerlemek — Sıcak duman ve zehirli gazlar yukarıda toplanır; yere yakın ilerlemek solunacak havayı korur. Yangında asansör kullanılmaz. (AFAD — Yangın Sırasında Yapılması Gerekenler)

Dayanak mevzuat ve kaynaklar

• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik
• AFAD afet bilinci yayınları
• TS EN 2 yangın sınıfları standardı