Genel Kolluk İlişkileri

1. Kolluk Kavramı

Kolluk; kamu düzenini, kişilerin can ve mal güvenliğini korumakla görevli devlet gücüdür. Görevi iki yönlüdür:

Emniyet, tehlikelerin önceden alınan tedbirlerle önlenmesidir; asayiş ise bu tedbirler sonucu oluşan huzur ve sükûn halidir. Kamu düzeni, toplumda güvenin ve düzenin sağlandığı ortamdır.

2. Genel Kolluk Teşkilatları

Üç teşkilat da İçişleri Bakanlığına bağlıdır ve görev alanlarında benzer yetkileri kullanır; aralarındaki temel fark yetki bölgesidir. Polis yetkisinin bittiği yerde jandarmanın yetkisi başlar.

• Polisin yetkileri: durdurma ve kimlik sorma (PVSK md. 4/A), önleme araması, yakalama, gözaltı, ifade alma, parmak izi ve fotoğraf alma, zor ve silah kullanma, toplantı ve gösterilere müdahale.
• Önleme araması; hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde mülki amirin yazılı emriyle yapılır.
• Jandarma, polisin bulunmadığı yerlerde polisin görev ve yetkilerinin tamamını kullanır; ayrıca ceza infaz kurumlarının dış güvenliğini sağlar.
• Sahil Güvenlik; deniz kaçakçılığı, düzensiz göç, arama-kurtarma ve deniz kirliliğiyle mücadele eder.

Sınavda en çok karıştırılanlar

• Polis 1845 – 2559; Jandarma 1839 – 2803; Sahil Güvenlik 1982 – 2692.
• Jandarma polisten 6 yıl önce kurulmuştur.
• Gözaltı yetkisi yalnızca genel kolluğa aittir; özel güvenlik sadece yakalar ve teslim eder.
• Şüpheli soruşturma, sanık kovuşturma evresindedir.
• Adli kolluk Cumhuriyet savcısının emrinde çalışır.

Örnek sorular

Doğru bildiğin şıkka dokun; cevabın hemen kontrol edilir. Bu dersin toplam 50 sorusunu uygulamada çözebilirsin.

1. Zor kullanma ve yakalama yetkilerinin kullanılmasını gerektiren olaylar kime bildirilir?

   1. Yalnızca işverene
   2. En seri vasıtayla yetkili genel kolluğa
   3. Ertesi gün valiliğe yazılı olarak
   4. Özel güvenlik komisyonuna
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) En seri vasıtayla yetkili genel kolluğa — Bu olaylar en seri vasıtayla yetkili genel kolluğa bildirilir. (5188 s. Kanun md. 9/3)

2. Özel güvenlik görevlisi tarafından yakalanan kişi ve zapt edilen eşya kime teslim edilir?

   1. İşverene
   2. Genel kolluğa
   3. Valiliğe
   4. Doğrudan mahkemeye
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Genel kolluğa — Yakalanan kişi ve zapt edilen eşya genel kolluğa teslim edilir. (5188 s. Kanun md. 9/3)

3. Arama sırasında suç teşkil eden veya delil olabilecek eşyanın emanete alınması hangi şartla mümkündür?

   1. Mülki amirden yazılı izin alınması
   2. Genel kolluk kuvvetlerine derhal bildirilmesi
   3. İşverenin onayı
   4. Eşya sahibinin yazılı rızası
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Genel kolluk kuvvetlerine derhal bildirilmesi — Suç teşkil eden veya delil olabilecek eşya, genel kolluğa derhal bildirmek şartıyla emanete alınır. (5188 s. Kanun md. 7/g)

4. Kamu güvenliği için İl İdaresi Kanunundaki yetkiler kullanıldığında özel güvenlik birimi ve personeli kimlerin emirlerini yerine getirmek zorundadır?

   1. Yalnızca işverenin
   2. Mülki idare amirinin ve genel kolluk amirinin
   3. Yalnızca özel güvenlik şirketi müdürünün
   4. Belediye başkanının
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Mülki idare amirinin ve genel kolluk amirinin — Özel güvenlik birimi ve personeli, mülki idare amirinin ve genel kolluk amirinin emirlerini yerine getirmek zorundadır. (5188 s. Kanun md. 6/2)

5. Mülki idare amirinin veya yetkili genel kolluk amirinin emirlerini yerine getirmeyen ya da görevi nedeniyle öğrendiği suçu genel kolluğa bildirmeyen özel güvenlik görevlisi, ne kadar süreyle özel güvenlik alanında görev alamaz?

   1. Üç ay
   2. Altı ay
   3. Bir yıl
   4. İki yıl
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) Bir yıl — Bu fiilleri işleyenler bir yıl süreyle özel güvenlik alanında görev alamazlar. (Altı ay, grev yasağına uymayanlar içindir.) (5188 s. Kanun md. 20/d ve 20/ı)

6. Yetkili genel kolluğa karşı görevini yapmasını engellemek amacıyla direnen, cebir kullanan veya tehdit eden özel güvenlik görevlisi hakkında hangi yaptırım uygulanır?

   1. Uyarı cezası
   2. Üç ay görevden uzaklaştırma
   3. Kimlik kartı valilikçe iptal edilir ve bir daha özel güvenlik alanında çalışamaz
   4. Yalnızca idari para cezası
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) Kimlik kartı valilikçe iptal edilir ve bir daha özel güvenlik alanında çalışamaz — Kimlik kartı valilikçe iptal edilir; kişi bir daha özel güvenlik alanında çalışamaz. (5188 s. Kanun md. 20/h)

7. Özel güvenlik komisyonuna kim başkanlık eder?

   1. Vali
   2. İl emniyet müdürü
   3. Valinin görevlendireceği bir vali yardımcısı
   4. İl jandarma komutanı
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) Valinin görevlendireceği bir vali yardımcısı — Komisyon, valinin görevlendireceği bir vali yardımcısının başkanlığında toplanır. (5188 s. Kanun md. 4)

8. Aşağıdakilerden hangisi özel güvenlik komisyonunda temsilcisiyle yer alan kurumlardan biri değildir?

   1. İl emniyet müdürlüğü
   2. İl jandarma komutanlığı
   3. Ticaret odası başkanlığı
   4. Belediye başkanlığı
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Belediye başkanlığı — Komisyon; il emniyet müdürlüğü, il jandarma komutanlığı, ticaret odası ve sanayi odası temsilcilerinden oluşur. (5188 s. Kanun md. 4)

9. Özel güvenlik birimlerini, şirketlerini ve eğitim kurumlarını denetlemeye yetkili makamlar hangileridir?

   1. Yalnızca belediyeler
   2. İçişleri Bakanlığı ve valilikler
   3. Yalnızca emniyet müdürlükleri
   4. Yalnızca ticaret odaları
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) İçişleri Bakanlığı ve valilikler — Denetim yetkisi İçişleri Bakanlığı ve valiliklere aittir. (5188 s. Kanun md. 22)

10. 5188 sayılı Kanunda öngörülen idari para cezalarını kim verir?

    1. Mahalli mülki amir
    2. Cumhuriyet savcısı
    3. Sulh ceza hakimi
    4. Özel güvenlik şirketi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Mahalli mülki amir — Bu maddede öngörülen cezalar mahalli mülki amir tarafından verilir. (5188 s. Kanun md. 20 (son fıkra))

Dayanak mevzuat ve kaynaklar

• 2559 sayılı PVSK
• 2803 sayılı Jandarma Kanunu
• 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu
• 5271 sayılı CMK md. 2, 90, 91, 119, 127, 164
• 5188 sayılı Kanun md. 1, 9
• 5326 sayılı Kabahatler Kanunu md. 40